Παναγία η Γκουβερν

    Φράγμα Αποσελεμη

    Περιήγηση στις Ποταμιές

    Μνημείο πεσόντων

    Παναγία η Γκουβερνιώτισσα

    Σε μια κατάφυτη λοφοπλαγιά, πάνω από το χωριό Ποταμιές βρίσκεται η Μονή Γκουβερνιώτισσας που χρονολογείται πιθανά στο β’ μισό του 14ου αι. π.Χ.Το μοναστήρι της Παναγίας της Γκουβερνιώτισσας βρίσκεται βορειοδυτικά των Ποταμιών και είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου.Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα λειτουργούσε ως μοναστηριακό μετόχι του Παναγίου Τάφου των Ιεροσολύμων. Στις μέρες μας η Μονή δεν λειτουργεί, διατηρούνται όμως σε αρκετά καλή κατάσταση οι κτηριακές της εγκαταστάσεις με κελιά και παλιούς φούρνους, καθώς και ο ναός της Παναγίας που αποτελούσε το καθολικό της μονής στην περίοδο της Ενετοκρατίας. Ο ναός, που ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό τύπο του ελεύθερου σταυρού με τρούλο και αποτελεί το καθολικό μονής της περιόδου της Ενετοκρατίας. Διαθέτει εντυπωσιακό τοιχογραφικό διάκοσμο του 14ου αι., σύμφωνο με τα καλλιτεχνικά πρότυπα της Κωνσταντινούπολης.

    Ο ναός είναι χτισμένος σε σχήμα σταυρού (σταυροειδής με τρούλο). Δεν είναι γνωστό πότε ιδρύθηκε η Μονή.Πιθανόν να χτίστηκε από κάποιο βυζαντινό άρχοντα, ο οποίος έφτασε στο νησί μετά την απελευθέρωση του από τους Άραβες, το 961 μ.Χ. Στην περιοχή που βρίσκεται η Μονή υπήρχαν βυζαντινοί συνοικισμοί με ενοριακό τους ναό την Παναγία τη Γκουβερνιώτισσα. Οι τοιχογραφίες ωστόσο του ναού, σύμφωνα με τον Μ. Χατζηδάκη, χρονολογούνται στον 14ο αιώνα. Στον θόλο του μεσαίου τρούλου ήταν ζωγραφισμένος ο θεός, στους τοίχους οι Προφήτες, οι Ευαγγελιστές, σκηνές της Καινής Διαθήκης, ο βίος του Ιησού κ.ά. Επίσης, διακρίνεται ο Μυστικός Δείπνος μέσα στο Άγιο Βήμα. Την περίοδο της πολιορκίας του Χάντακα από τους Τούρκους η Μονή απέκτησε την εύνοια του Τούρκου πασά, καθώς ο εφημέριος της Μονής με πονηρό τρόπο ξεγέλασε τον Τούρκο πασά, λέγοντας του ότι είδε όραμα πως όλη η Κρήτη γρήγορα θα βρεθεί υπό την εξουσία του. Έτσι, με φιρμάνι του πασά τα κτήματα της Μονής και η Μονή έμειναν απαραβίαστα. Το 1826 η Μονή με δωρεά πέρασε στους έξαρχους του Αγίου Τάφου. Το Μοναστήρι έμεινε έρημο από μοναχούς μετά το 1928 ενώ τα κτήματα του διανεμήθηκαν σε ακτήμονες κατοίκους του χωριού.


    Το δυτικό σκέλος του σταυρού είναι μεγαλύτερο σε μήκος από τα υπόλοιπα ενώ το τύμπανο του τρούλου διατρυπάται από οκτώ παράθυρα και οκτώ τυφλά τόξα, τα οποία στηρίζονται σε κιονίσκους.
    Τα κλίτη του ναού διασταυρώνονται με τα τόξα τους με τέτοιο τρόπο ώστε πάνω στο υποθόλωμα να υψώνεται το τύμπανο με τον τρούλο. Αξιοσημείωτο είναι το παράθυρο της κόγχης του Ιερού στην ανατολική πλευρά του ναού, το οποίο είναι δίλοβο με λιθανάγλυφα. Η τοιχοποιία του ναού συνίσταται από αργολιθοδομή με εναλλαγή του οικοδομικού υλικού με σειρές τούβλων σε ταινίες και γεωμετρικά μοτίβα.
    Στο εσωτερικό του ναού οι σκηνές σχετίζονται με το βίο της Θεοτόκου, στην οποία είναι αφιερωμένος ο ναός.Στον τρούλο του ναού κυριαρχεί η μορφή του Παντοκράτορα ενώ στην επιφάνεια του τυμπάνου παριστάνονται Προφήτες και Ευαγγελιστές. Στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας στο χώρο του Ιερού Βήματος παριστάνεται η Παναγία Πλατυτέρα με τους δύο αρχαγγέλους ενώ στο κάτω τμήμα της κόγχης η Κοινωνία των Αποστόλων και οι Συλλειτουργούντες Ιεράρχες.Στη δυτική κεραία του σταυρού επικρατούν οι παραστάσεις από τον κύκλο των Παθών, όπως η Προδοσία του Ιούδα, η Άρνηση του Πέτρου, η Σταύρωση, οι Μυροφόρες στον Τάφο κ.α. Στο βόρειο και νότιο τοίχο απεικονίζονται ολόσωμες Αγίες ενώ στο δυτικό τοίχο η παράσταση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.Στη νότια κεραία στην καμάρα οι σκηνές της Εγέρσεως του Λαζάρου, η Είσοδος στα Ιεροσόλυμα, ο Νιπτήρας και άλλες παραστάσεις από τη ζωή του Χριστού. Στο δυτικό τοίχο της κεραίας κυριαρχούν οι μορφές τριών μοναχών, στο νότιο παραστάσεις ευχαριστηριακές, όπως ο Γάμος εν Κανά και στον ανατολικό τοίχο η σκηνή της Θεοτόκου με τον Ιησού ανάμεσα σε αγγέλους.Στην καμάρα της βόρειας κεραίας υπάρχουν παραστάσεις από το βίο του Ιησού και σκηνές θαυμάτων.

     

 

 

Efficient stats
site meter statistics

Efficient stats
site meter statistics